Is Nederland seculier genoeg?


“Nederland is nog lang niet seculier genoeg” –

Dit artikel uit dagblad Trouw van August Hans den Boef, vonden we op het web nalv een ontbijtdiscussie over de moordpartij in een kerk in Nice door een 18 jarige radicaal. We vroegen ons af of, en hoe je acceptatie en respect voor seculariteit kunt bewerkstelligen bij burgers. Hoe kun je nieuwkomers met een totaal ander referentiekader ertoe brengen om seculariteit ook daadwerkelijk te internaliseren? Wij weten het ook niet…….In onderstaand artikel neemt August Hans de Boef al in 2002 de stellingname in dat Nederland Seculierder moet worden. Er is op het vlak van radicaliteit heel veel ellendigs gebeurt in de periode daarna. Maar het zou best zo kunnen zijn dat we naast allerlei maatregelen om radicalisering te voorkomen en in te dammen toch ook met onze eigen constitutie aan de slag moeten om seculariteit meer consequent door te ontwikkelen, zodanig dat voor nieuwkomers en zittende burgers kristalhelder is dat anders denken altijd mag, maar dat voor anders doen de speelruimte beperkingen heeft.

over de seculiere samenleving in een artikel in dagblad Trouw van 8 Februari 2002:

In een multiculturele samenleving dient de overheid zich verre te houden van religie. Het wordt tijd dat de uitzonderingspositie van religieuze organisaties uit de wet wordt geschrapt. We moeten niet de islam méér ruimte geven, maar het christendom minder.

over de seculiere samenleving in een artikel in dagblad Trouw van 8 Februari 2002

Er zijn anno 2002 nog veel politici, opinieleiders en zelfs journalisten die vinden dat je bij ‘religie’ per definitie aan iets moois moet denken. In navolging van Amerika plegen zij bovendien steeds vaker (minderheids-)godsdiensten ongevraagd te restylen naar een positief mediabeeld. Wanneer bijvoorbeeld een bisschop het faliekant oneens is met geboortebeperking, een imam de doodstraf op homoseksualiteit wil zetten of een dominee heftige bezwaren maakt tegen euthanasie, reageren ze stereotiep als volgt: Het gaat slechts om een vertegenwoordiger van een verwaarloosbare minderheid. De meerderheid is net zo liberaal als wij.

Neem Karin Adelmund, staatssecretaris van onderwijs, die heeft voorgesteld scholen in staat te stellen het vak godsdienst te laten meetellen voor de eindlijst van havo en vwo. Opdat het vak voor leerlingen daarom minder vrijblijvend wordt. Maar als er één vrijblijvend vak moet zijn, dan is dat toch godsdienst? Adelmunds voorstel komt er in laatste instantie op neer dat de overheid zelfs direct taken overneemt van religieuze organisaties.

Ik weet niet of Adelmunds partijgenoot, de Amsterdamse burgemeester Job Cohen, iets moois bij religie denkt, maar in zijn recente pleidooi om meer gebruik te maken van de religieuze infrastructuur maakt hij wel een vergelijkbare fout. Zijn betoog lijkt voort te komen uit pragmatisme, een pragmatisme dat weer voortkomt uit de gedoogcultuur waarin Paars zo excelleert. Terwijl het grootste deel van zijn nieuwjaarstoespraak nu juist tegen die gedoogcultuur was gericht. Volgens hem is religie voor veel allochtonen nu eenmaal belangrijker dan voor veel autochtonen. Als bindmiddel in een multiculturele samenleving moet religie niet worden onderschat.

Ik heb twee grote bezwaren tegen Cohens opvatting. Ze hebben beide te maken met de positie van individu en religie in een seculiere samenleving. Het eenvoudigste is het eerste: in een land als Nederland is religie formeel een kwestie van het individu. Een keuze. Wanneer iemand door ouders bij een bepaalde religieuze organisatie is ingeschreven, kan hij dat eenvoudig bij de burgerlijke stand van zijn woonplaats ongedaan laten maken of laten veranderen in een religie van eigen smaak. Die keuze negeert Cohen in zijn aanpak: je komt uit land X dat gedomineerd wordt door godsdienst Y en dus is die religieuze organisatie jouw vertegenwoordiger in Nederland.

Mijn tweede bezwaar is dat Cohen van een laat-negentiende-eeuwse scheiding tussen kerk en staat uitgaat: toen was het overgrote deel van de burgers aangesloten bij een kerk. Tegenwoordig vormen de onkerkelijken de grootste groep (42 procent).

Het christendom heeft onder invloed van de moderne secularisatie al een flink aantal stappen terug moeten doen. Aspiraties van andere godsdiensten om een grotere greep op het openbare leven te krijgen, zijn dan ook wereldvreemd. Maar het nieuwjaarsbetoog van Cohen heeft weer allerlei lieden wakker gemaakt die vinden dat de seculiere staat te ver is doorgevoerd.

Mijn mening staat daar haaks op: de Nederlandse staat is nog lang niet seculier genoeg. Uit Grondwet en wetboek van strafrecht zouden de uitzonderingspositie van religieuze organisaties en hun functionarissen (denk ook aan de onduidelijke positie van imams) zorgvuldig verwijderd moeten worden, inclusief die van het bijzonder onderwijs.

Concreet. Ik pleit eerder voor het inperken van kerkklokgeluiden, in plaats van toestemming geven voor omroepers op minaretten. En over de feestdagen: in plaats van het toevoegen van islamitische, hindoeïstische, boeddhistische, joodse of andere aan de reeds bestaande nationale (christelijke) feestdagen exact het omgekeerde. Schaf de christelijke nationale feestdagen af en geef iedere burger recht op vier vrije dagen die hij naar believen mag opeisen.

Mijn model van de seculiere samenleving is dan ook niet steriel en onleefbaar. Het is een model waarin religieuzen kunnen doen wat ze willen, zonder dat ze lastig worden gevallen om andere dan strafrechtelijke dan wel civielrechtelijke redenen. De overheid mag daarom niet ook geïnteresseerd zijn in verschillende fracties binnen een religieuze organisatie, anders dan in de zin dat zij de openbare orde bewaakt, dus niet gedoogt. Religieuze debatten zijn slechts voor de betrokkenen en maken dan ook geen deel uit van het openbare domein.

Wij burgers daarentegen mogen zeggen dat het proza van J.J. Voskuil onleesbaar is, de muziek van Mozart gelikt en dat veel religieuze teksten gevaarlijke onzin bevatten. Of het omgekeerde. Maar dat houdt ook in dat we niet naar de rechter stappen als een bisschop geboortebeperking moord noemt, een imam homoseksualiteit misdadig vindt en een schaker schrijft dat vrouwen te dom zijn voor het edele spel der koningen. Dat mogen zij vinden. Dat is een verworvenheid van de seculiere rechtsstaat.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s